Wróć do artykułów

Artykuł

Już dziś zobaczymy zaćmienie Słońca

Europa znajdzie się w środę, 12 sierpnia 2026 roku, w obszarze widoczności zaćmienia Słońca, ale przebieg zjawiska nie będzie jednakowy na całym kontynencie.

OpublikowanoAutor: Zbigniew Zając
AstronomiaNews
Zaćmienie Słońca

Największe różnice dotyczą procentu zasłoniętej tarczy oraz tego, ile czasu pozostanie od maksimum do zachodu Słońca. W części Hiszpanii zakrycie osiągnie 100,00%, podczas gdy we wschodniej Austrii wartości miejscami pozostaną w pobliżu 80%.

Godziny dla konkretnych miast różnią się nawet w obrębie jednego państwa, dlatego przy planowaniu obserwacji należy korzystać z danych dla możliwie najbliższej lokalizacji. W zestawieniu uwzględniono moment rozpoczęcia zaćmienia, maksimum, zachód Słońca, koniec zjawiska oraz procent powierzchni fotosfery zakrytej przez Księżyc.

Wartość procentowa opisuje zakrytą powierzchnię tarczy słonecznej w maksimum. Nie jest tym samym co magnitudo zaćmienia, określające stosunek średnic tarcz wzdłuż linii przechodzącej przez ich środki.

Niemcy. Najgłębsza faza na południowym zachodzie

Nad Niemcami pierwsze zetknięcie tarcz nastąpi między 19:11:53 we Flensburgu a 19:23:39 we Freiburgu. Maksymalna faza przypadnie od około 20:06 na północy do około 20:17 w południowo-zachodniej części kraju.

Różnica w stopniu zakrycia jest wyraźna. W Rostocku maksimum osiągnie 84,40%, w Berlinie 84,87%, w Hamburgu 85,43%, natomiast we Freiburgu 90,34%. Stuttgart znajdzie się na poziomie 89,11%, Saarbrücken 89,60%, a Monachium 88,83%.

Dla większości analizowanych lokalizacji Słońce zajdzie przed zakończeniem zaćmienia. W praktyce końcowa faza będzie więc skrócona przez horyzont, a najlepsze miejsce obserwacyjne powinno zapewniać odsłonięty kierunek zachodni.

Francja. Zakrycie szybko rośnie w stronę południowego zachodu

We Francji pierwsza faza rozpocznie się mniej więcej między 19:19 a 19:33. Największe zakrycie wystąpi około 20:14–20:27, zależnie od położenia miasta.

Paryż osiągnie maksimum o 20:17:21 przy zakryciu 92,13%. W Lyonie wartość wzrośnie do 93,87%, w Marsylii do 96,38%, a w Bordeaux do 97,59%. Jeszcze głębsza faza przypadnie na Pau, gdzie obliczone zakrycie wynosi 99,07%.

Na wschodzie kraju wartości będą mniejsze. Strasburg osiągnie 89,85%, Metz 90,06%, a Besançon 91,82%. Zachodnia część Francji ma dodatkowo późniejszy zachód Słońca, dzięki czemu między innymi w Breście, Nantes i Rennes możliwa będzie obserwacja bardzo długiego odcinka fazy ustępującej.

Hiszpania. W części miast tarcza Słońca zostanie zakryta w 100%

Największe wartości w całym europejskim zestawieniu przypadają na Hiszpanię. W Saragossie, Palmie, Walencji, Valladolid, Gijón, Santander, A Coruña, Burgos, Lleidzie i Bilbao obliczone zakrycie w maksimum wynosi 100,00%.

Madryt znajdzie się bardzo blisko tej wartości. Maksimum nastąpi tam o 20:32:23 przy zakryciu 99,98%. Barcelona osiągnie 99,86% o 20:29:18, Donostia/San Sebastián 99,77%, a Alicante 99,19%.

Sytuacja zmienia się na południu. W Sewilli prognozowane zakrycie wynosi 94,65%, w Máladze 94,58%, w Almeríi 95,93%, a w Melilli 93,06%.

Osobno należy traktować Wyspy Kanaryjskie, gdzie również godziny w tabeli są wyraźnie inne niż na kontynencie. Las Palmas de Gran Canaria osiągnie maksimum o 19:53:43 przy zakryciu 69,76%, natomiast w Arrecife maksimum o 19:52:06 przyniesie 73,20%.

Wielka Brytania. Całe zaćmienie przed zachodem Słońca

Na obszarze Wielkiej Brytanii zjawisko rozpocznie się między 18:03:47 na Isle of Lewis a 18:18:53 w Plymouth. Maksimum przypadnie od 19:01:51 na północnym zachodzie do 19:15:49 na południu.

Zakrycie będzie przekraczało około 90% w zdecydowanej większości analizowanych miast. Londyn osiągnie 91,41% o 19:13:20, Manchester 91,39% o 19:10:11, Glasgow 91,40% o 19:06:05, a Cardiff 93,24% o 19:13:47. Najwyższą wartość w zestawieniu dla Wielkiej Brytanii ma Plymouth – 94,66%.

Istotną różnicą względem Europy Środkowej jest moment zachodu Słońca. We wszystkich wymienionych brytyjskich lokalizacjach ostatni kontakt nastąpi jeszcze nad horyzontem, dlatego przy dobrej widoczności możliwe będzie prześledzenie pełnego przebiegu fazy częściowej.

Irlandia. W całym kraju ponad 93% zakrycia

Irlandia znajdzie się w obszarze głębszego zaćmienia niż większość Wielkiej Brytanii. W analizowanych miejscowościach zakrycie wynosi od 93,74% w Dundalk do 97,08% w Tralee.

W Dublinie pierwszy kontakt nastąpi o 18:12:59, a maksimum o 19:10:44 przy zakryciu 94,01%. Cork osiągnie 96,47%, Galway 95,98%, Limerick 96,06%, a Ennis 96,21%.

Końcowa faza zakończy się około 20:03–20:08, podczas gdy zachód Słońca przypadnie znacznie później. Dzięki temu horyzont nie przerwie obserwacji przed ostatnim kontaktem.

Belgia. Niewielkie różnice między regionami

W Belgii geometria zjawiska zmienia się stosunkowo mało w skali kraju. Początek przypada w przybliżeniu między 19:18 a 19:21, a maksimum między 20:12:41 i 20:15:25.

Bruksela osiągnie 89,54% zakrycia o 20:13:36. W Antwerpii będzie to 89,25%, w Gandawie 89,71%, w Ostendzie 89,98%, natomiast w Ieper wartość wzrośnie do 90,26%.

O tym, czy uda się zobaczyć końcowy kontakt, zdecyduje położenie obserwatora. W Ostendzie, Brugii czy Gandawie zaćmienie zakończy się jeszcze przed zachodem Słońca, natomiast w Liège, Namur i Virton ostatnia faza przypadnie już po jego zejściu pod horyzont.

Holandia. Maksimum krótko po godzinie 20

W Holandii pierwsza faza rozpocznie się około 19:15–19:19. Maksimum dla ujętych w zestawieniu miast przypadnie między 20:09:10 w Groningen a 20:13:17 w Maastricht.

Amsterdam osiągnie 88,25% zakrycia, Rotterdam 88,74%, Haga 88,72%, a Utrecht 88,33%. Największą wartość ma Middelburg z wynikiem 89,44%, natomiast najmniejszą Groningen – 86,99%.

W znacznej części kraju ostatni kontakt nastąpi jeszcze przed zachodem Słońca. Wyjątkiem są między innymi Maastricht i Venlo, gdzie tarcza słoneczna zejdzie pod horyzont, zanim geometrycznie zakończy się całe zaćmienie.

Luksemburg. Praktycznie jednakowy przebieg w całym kraju

Niewielka powierzchnia Luksemburga sprawia, że różnice czasowe pomiędzy poszczególnymi lokalizacjami są liczone w sekundach. Maksimum nastąpi około 20:15, a zakrycie będzie utrzymywało się bardzo blisko 90%.

W mieście Luksemburg wartość wyniesie 89,67%, w Esch-sur-Alzette 89,84%, a w Dudelange 89,80%. Dla Kirchbergu obliczono 89,66%.

Słońce zajdzie około 20:58, zanim dojdzie do ostatniego kontaktu. Obserwatorzy zobaczą więc maksimum oraz pierwszą część fazy odsłaniania tarczy, ale nie cały przebieg zjawiska.

Austria. Zachód kraju z wyraźnie większym zakryciem

Austria pokazuje jeden z największych kontrastów regionalnych w zestawieniu. Na wschodzie maksimum będzie płytsze i wystąpi bardzo blisko zachodu Słońca, natomiast na zachodzie Księżyc zasłoni około 90% tarczy.

W Wiedniu maksimum nastąpi o 20:10:17 przy zakryciu 84,94%, zaledwie kilka minut przed zachodem o 20:13:43. Graz osiągnie 84,31%, Wiener Neustadt 83,70%, a Eisenzicken 80,21%.

Znacznie większe wartości dotyczą Tyrolu i Vorarlbergu. Innsbruck osiągnie 89,72%, Dornbirn 90,15%, a Feldkirch 90,38%. W Feldkirchu maksimum przypadnie o 20:17:53, a zachód Słońca dopiero o 20:38:18.

W żadnej z analizowanych austriackich lokalizacji nie będzie można obserwować zaćmienia do ostatniego kontaktu. Szczególnie we wschodniej części kraju Słońce podczas maksimum będzie znajdowało się bardzo nisko nad zachodnim horyzontem.

Szwajcaria. Ponad 90% zakrycia we wszystkich analizowanych miastach

Cała Szwajcaria objęta zestawieniem przekracza próg 90% zakrycia. Maksimum będzie występować od około 20:17:30 do 20:20:36.

W Zurychu Księżyc zasłoni 90,65% tarczy o 20:18:02. Berno osiągnie 91,50%, Lozanna 92,28%, Lugano 91,86%, natomiast Genewa 92,81%. Najniższa wartość w tej grupie przypada na Sankt Gallen i wynosi 90,28%.

Także w Szwajcarii Słońce zajdzie przed geometrycznym końcem zjawiska. Od maksimum do zachodu pozostanie jednak zależnie od miasta mniej więcej kilkanaście do około 30 minut, dlatego fazę po największym zakryciu będzie można obserwować dłużej niż w wielu miejscach we wschodniej Austrii.

Godzina maksimum nie mówi wszystkiego

Przy tym zaćmieniu równie ważne jak procent zakrycia jest położenie Słońca względem horyzontu. Dwie lokalizacje o zbliżonej głębokości mogą oferować różne warunki obserwacyjne, jeżeli w jednej z nich maksimum nastąpi kilkadziesiąt minut przed zachodem, a w drugiej zaledwie kilka minut wcześniej.

W tabelach „początek” oznacza pierwszy kontakt, czyli moment, gdy krawędź Księżyca zaczyna nachodzić na tarczę Słońca. „Maksimum” wyznacza największe zakrycie dla konkretnej lokalizacji, natomiast „koniec” odpowiada ostatniemu kontaktowi. Jeżeli w tej kolumnie wskazano, że Słońce znajduje się pod horyzontem, obserwacja zostanie przerwana przez zachód wcześniej.

Wartość 99% lub nawet większa nadal oznacza obecność niezasłoniętego fragmentu fotosfery. Przez wszystkie fazy częściowe Słońce należy obserwować wyłącznie przez filtr przeznaczony do bezpośrednich obserwacji słonecznych. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, przyciemnione szkło ani nieprzystosowane filtry fotograficzne nie zapewniają ochrony wzroku.